مثـلث پرتنـش: ایران، اسرائیل و ایالات متحده
ایالات متحده در کوشش برای اجتناب از برخوردی نظامی با جمهوری اسلامی، درمثلثی پرتنش متشکل از ایران، اسرائیل و خود حرکت میکند که هریک از مشکلات موجود دراین محدوده، قابلیت انفجاری بالقوه دارد.
مهمترین مساله آنست که ایالات متحده میکوشد که عواقب بستن تنگۀ هرمز راکه راه عبورحدود یک پنجم نفت مورد نیاز جهان است به رژیم جمهوری اسلامی تفهیم کند.
واشنگتن هرآنچه در توان دارد بکار میبرد تا این پیام را به سران جمهوری اسلامی برساند. در نبود روابط دیپلماتیک میان دو کشور، ایالات متحده طرق گوناگون، ازاظهارات علنی تا ارسال پیامهای سرّی را بکار گرفته تا به آنان بفهماند که بستن تنگۀ هرمز خط قرمزی است که نباید از آن عبور کنند.
حتی پس از آنکه لئون پانِتا(Leon Panetta) وزیر دفاع آمریکا در اظهارات علنی اخیرخود به جمهوری اسلامی علیه بستن تنگۀ هرمزاخطارداد وتهدید کرد که آمریکا به چنین عملی «پاسخ»خواهد داد، ایالات متحده این پیام را از طریق سفارت خود در سوئیس که حافظ منافعش در ایران است، و همینطور از طریق جلال طالبانی رئیس جمهور عراق نیزبرایشان فرستاد.
بگفتۀ یک مقام آمریکائی که نمیخواست نامش فاش شود، از آنجائیکه واشنگتن میخواست از تفهیم پیامش به دولت جمهوری اسلامی اطمینان حاصل کند، این پیام توسط سوزان رایس سفیرایالات متحده در سازمان ملل نیز به همتای ایرانیش آقای محمد خزائی تسلیم شد.
امامقامات آمریکائی اذعان دارند که با توجه به کثرت مراکز قدرت در جمهوری اسلامی، از جمله آیت الله خامنه ای، رئیس جمهور احمدی نژاد و روحانیون متنفذ، ارسال پیام به ایران کارِساده ای نیست. این مساله که پیام ها باید خطاب به چه کسی باشد و کیست که تصمیماتش اهمیت دارد، بهیچ وجه روشن نیست.
پرسش اصلی اینست که آیا این پیام ها به سران سپاه پاسداران انقلاب، که قایق های مسلّحشان اخیرا به یک کشتی نفربرآمریکائی درخلیج فارس نزدیک شد، میرسد یا نه؟ وزارت دفاع آمریکا بعنوان اخطاری به نیروهای ایرانی که آنان را پیوسته تحت نظردارد ویدیوی آنرا پخش کرد.
حتی با وجود خط قرمزهای مشخص، بازهم اشتباه محاسبه میتواند به برخورد بیانجامد. ژنرال مارتین دِمپسی (Martin Dempsey) رئیس ستاد ارتش و فرمانده ارشد نظامی ایالات متحده اخیرا در مصاحبه ای با باربارا استار(Barbara Starr) خبر نگار سی.ان.ان. بروشنی ازاحتمال اشتباه محاسبۀ جمهوری اسلامی در برآورد عزم آمریکا و بروز برخوردی با ایالات متحده ابراز نگرانی کرد.
آقای مایکل روبین (Michael Rubin) عضو انستیتوی اینترپرایز آمریکا و کارشناس امور ایران در وزارت دفاع طی ریاست جمهوری جرج بوش معتقد است که امکان این اشتباه محاسبه وجود دارد. او توجه میدهد که رهبران ایران که درجبهۀ مقدم جنگ ایران و عراق و یا درحوزه های علمیه بزرگ شده اند شناختی از روش غرب ندارند.
وی میگوید:«جنگ های خاورمیانه برسر نفت نیست، بلکه بخاطراعتماد به نفس بیش ازحد یکی از طرفین است. باید بخاطر داشت که رهبران جمهوری اسلامی دیپلماتهائی بین المللی نیستند و نمیدانند که راه و روش غرب چیست و بنا براین ممکن است به غلط تصور کنند که غرب، ببری کاغذیست.»
با وجود اجتناب ایالات متحده ازجنگ و تلاشش برای قانع ساختن جمهوری اسلامی به خودداری ازآغازآن، آنچه اسرائیل در سر میپروراند، غیر قابل پیش بینی است .
اخبار اخیرکه حاکی از آغاز غنی سازی اورانیوم درتاسیسات زیر زمینی فوردو درنزدیکی قم بود برنگرانی ایالات متحده افزود، نه فقط بخاطرافزایش توانائیهای اتمی ایران، بلکه بخاطراحتمال کوشش اسرائیل برای متوقف ساختن آن.
اسرائیل، ایرانی اتمی راخطری برای بقای خود میداند و تلویحاً گفته است که اگرتحریمهای بین المللی نتواند کوشش ایران را در ساخت بمب اتمی متوقف سازد، خود با اقدام نظامی چنین کاری را خواهد کرد. لئون پانتا وزیر دفاع ایالات متحده اخیراً بطور تلویحی گفت که اقدام ایران به ساخت بمب اتمی نهایت خط قرمزیست که حملۀ نظامی رادر برخواهد داشت. اما اسرائیل گفته است که خط قرمزو میزان تحملش بسیار کمتر ازآنست .
ترور اخیریک دانشمند هسته ای ایران که رژیم جمهوری اسلامی آنرا کارِاسرائیل میداند میزان تنش را شدیدا افزایش داده است. ایالات متحده و اسرائیل مانور نظامی بزرگی را که قرار بود طی آن سیستم دفاع ضد موشکی، بویژه علیه موشکهای ایران را آزمایش کنند، لغو کردند.
این امرمیتواند از تنش موجود در منطقه، هر چند موقتاً، بکاهد. اگر چه ایالات متحده میگوید کاهش تنش دلیل لغواین رزمایش نبود. حتی ژنرال دمپسی نیز که قرار است از اسرائیل دیدن کند به خبرنگار سی.ان.ان. گفت هیچ تضمینی وجود ندارد که اسرائیل در صورت تصمیم به حمله به ایران آمریکا را در جریان بگذارد.
این مسائل، خطرات آنیِ این مثلث پرتنش بشمار میرود، و حتی مسابقۀ تسلیحاتی بسیار محتمل درمنطقه ازجمله درعربستان سعودی در صورت دستیابی ایران به بمب اتمی را دربرنمیگیرد.
تمامی اینها باری سنگین بردوش ایالات متحده است که با جمهوری اسلامی حتی حرف هم نمیزند و همین امر باعث تشدید تنش شده است. بهمین دلیل ایالات متحده به ایران پیشنهاد ایجاد یک خط ارتباط مستقیم را داده است تا اطمینان حاصل شود که اشتباه محاسبه ها بالا نگیرد.
چنین ارتباطاطی هرچند مفید، اما کافی نیست. اگر جمهوری اسلامی لفاظی های خود را باورو از خطوط قرمز بین المللی عبور کند میتواند به سوی برخوردی اجتناب ناپذیر با غرب قدم بردارد که طی آن به گفتۀ ژنرال دمپسی، برای منطقه و جهان یک تراژدی خواهد بود.
ارسال به دوستان
نسخه چاپی
نسخه ساده
نظر خود را بنویسید