نگران وزن زیاد پسرم هستم

خواننده ی عزیزی نوشته اند:
من اگر چه از وزن خودم زیاد راضی نیستم، ولی نگرانی عمده ام پسر چهارده ساله ام است که در این 2-3 سال اخیر به شدت به وزنش اضافه شده است.
در واقع هنگامی که بچه بود خیلی لاغر بود و تقریباَ  هیچ غذایی را دوست نداشت.  باید بزور به او چیزی می دادم.  شوهرم می گوید من او را بد غذا کردم چون با قاشق دور اطاق دنبالش می رفتم و به زور غذایی به دهانش می گذاشتم.  من و شوهرم بر سر این موضوع و موضوعات دیگر بحث و مشاجره زیادی داشته ایم.  خودم هم فکر می کنم شاید رفتار من او را بد غذا کرد.  در حالی که دختر بزرگم این مشکل را نداشت. وابستگی من به پسرم زیاد بود، چون او در آمریکا دنیا آمد و من اینجا تنها بودم.  دخترم در ایران متولد شد و مادرم بیشتر اوقات از او نگهداری می کرد.  نگرانی من در حال حاضر وزن زیاد پسرم است.  غذای مناسب نمی خورد. در عوض چیزهایی می خورد که به سلامت اش صدمه می زند.
مشکل دیگر اینست که به غیر از دو یا سه نفر، دوستان دیگری ندارد.  تقریباً از وقتی که از مدرسه می آید و یا در طول تابستان، همه اش پای کامپیوتر نشسته و مشغول بازی های کامپیوتری است.  در ضمن در این چند سال اخیر بتدریج نمراتش بدتر شده و علاقه به درس خواندن ندارد.  دخترم تازه وارد دانشگاه شده و بسیار درس خوان است.  می دانم کار درستی نیست، ولی خیلی پسرم را با خواهرش مقایسه می کنم.  شوهرم هم از دست من عصبانی می شود و می گوید که تو این پسر را دیوانه می کنی.  ولی نگرانی باعث می شود که دائماً با پسرم جر و بحث کنم، بدون اینکه به نتیجه ای برسیم.

پیام های دوگانه
با سپاس از این خواننده عزیز باید بگویم مسائلی که ایشان مطرح کرده اند از چند جهت قابل اهمیت است.  شاید بخشی مربوط به فرهنگ ایرانی و غذا خوردن باشد.  در فرهنگ ما وقت و انرژی زیادی به غذا پختن، غذا خوردن و صحبت در مورد غذا اختصاص دارد.  بسیاری از موارد ما بوسیله غذا عشق و محبت و توجه خود را به خانواده، دوستان و فرزندان خود ابراز می کنیم.  غذا مهمترین بخش میهمانی های ایرانی است.  مراسم مهم مانند عید نوروز، سیزده بدر، جشن مهرگان، نامزدی و عروسی و حتا مراسم ختم با غذاهای متنوع، شیرینی جات، انواع میوه و آجیل همراه است.  البته هر فرهنگی خصوصیات ویژه ای دارد و غذا پختن و غذا خوردن شاید بشود گفت مهمترین بخش زندگی و از لذات مهم روزمره است.  بهمان اندازه  که غذا می تواند دلپذیر و لذت بخش باشد، بدلایل گوناگون این نیاز روزمره آدمی می تواند موجب نگرانی و زیان روحی و جسمی شود.  ما بویژه در فرهنگی زندگی می کنیم که پیام های دوگانه و متناقضی در مورد خوردن به جامعه داده می شود.  از طرفی، غالب آگهی های مثلا تلویزیونی در مورد غذاهای آماده، انواع خوراکی ها و نوشیدنی هاست.  از طرف دیگر،در مورد قرص ها، داروها و راههای لاغر شدن و رژیمی است.  کودکان از ابتدا با این پیام های متضاد روبرو هستند.  اگر فرهنگ آمریکایی را با فرهنگ ایرانی که غذا خوردن و غذا دادن به بچه ها را از مهمترین وظایف پدر و مادر می داند مخلوط کنیم، می بینیم این پیام های متضاد موجب سردرگمی کودکان و نوجوانان است.  از مهمترین دلایل ایرانی بودن، خوردن غذای ایرانی است.  غذاهایی که در مدارس و محیط خارج از خانه در دسترس کودکان و نوجوانان است کاملاً متفاوت است.  باینگونه، مشکلات مربوط به غذا خوردن، وزن زیاد و یا حتا لاغری بیش از حد خیلی عجیب به نظر نمی رسد.

روش های سالم
این خواننده ی عزیز اشاره کرده اند که پسرشان از بچگی لاغر و بد غذا بوده و حالا مشکل اضافه وزن دارد و گفته اند شاید مقصر ایشان هستند که در بچگی با قاشق غذا به دنبال پسرشان می رفتند.  این نکته بسیار مهمی است.  ولی قبل از بررسی این مسئله، می خواستم به این مادر محترم اطمینان بدهم که مسئولیت اضافه وزن پسرشان با ایشان نیست. یک جوان چهارده ساله، دارای اختیار و کنترل کافی است که نوع غذاهای خود را انتخاب کند. 
روانشناسان و متخصصان تربیت کودک بر این عقیده اند که روش های نا سالم می تواند تأثیرات دراز مدت در رفتار و اخلاق و نحوه زندگی همه ی انسانها داشته باشد.  یکی از این روش های نا سالم ایجاد محیطی است که برای مثال ارتباط با کودک و یا نوجوان و وسیله ی توجه پدر و مادر تنها از طریق خوردن یا نخوردن غذا باشد.  باین معنی که بیشتر وقت و انرژی صرف مسائل مربوط به غذا خوردن باشد.
در اینجا به بخشی از روش های سالمی که متخصصان تربیت کودک توصیه می کنند اشاره می کنم: 
1- در نظر گرفتن زمان معین و محل معینی برای غذا خوردن.  توصیه کلی اینستکه که دست کم یکبار در روز همه افراد خانواده برای غذا خوردن گرد هم آیند.  کودکان بهتر است یا در صندلی مخصوص یا سر میز غذا بنشینند و به کودکان یاد داده شود که تا پایان مدت غذا در صندلی خود باقی بمانند، حتا اگر غذایشان تمام شده است.  به عبارتی، این فرصتی است که خانواده دور هم باشند و بتوانند با یکدیگر احساس نزدیکی بیشتری کنند.
2- در هیچ شرایطی نباید به دنبال کودک رفت و غذا در دهانش گذاشت.  توصیه متخصصان بر این است که کودکان تشویق شوند از زمانی که قادرند قاشق و چنگال را در دست بگیرند خودشان غذا بخورند.  حتا اگر در ابتدا بخشی از غذا به اینطرف و آنطرف بریزد.  اعتماد بنفس از آغاز تولد کودک و با تشویق کودک به انجام کارهای مربوط بخودش ساخته می شود.
3- کودکان را نباید مجبور کرد غذا بخورند.  کودک از ابتدا باید این اختیار و کنترل را داشته باشد که اگر گرسنه نیست غذا نخورد.  نحوه ی برخورد پدر و مادر در این زمینه بسیار مهم است. باید با آرامش به کودک گفت غذایت آماده است هر زمانی که گرسنه بودی می توانی غذا بخوری.  بعضی از کودکان باصطلاح خوش غذاتر هستند و برخی بد غذا.  بویژه برای کودکانی که بد غذا هستند فشار آوردن برای خوردن به بد غذایی می افزاید.  بعبارت دیگر غذا خوردن نباید تبدیل به یک کشمکش و ابراز قدرت شود.
4- از ابتدا باید پدر و مادر قوانینی را در مورد غذا خوردن رعایت کنند.  یکی از این قوانین اینست که هیچگاه در حال تماشای تلویزیون نباید غذا خورد.  این یک کار بسیار معمول در این جامعه است، ولی اگر پدر و مادر از ابتداء این رویه را دنبال کنند نتیجه مثبت خواهد بود.
5-چنانچه مشغولیت ذهنی پدر و مادر مسئله خوردن یا نخوردن باشد، این پیام از ابتدا به کودک داده می شود که غذا مهمترین عامل جلب توجه است و چنانچه در مورد این مادر محترم می بینیم نه تنها ارتباط و گفتمان بین مادر و پسر، بلکه بین زن و شوهر باین موضوع اختصاص یافته است.

مشکل چاقی
برای این مادر، غذا خوردن پسرشان از ابتدا یک مشکل بزرگ بوده و حالا اضافه وزن است که ایشان را بیش از حد نگران کرده است.  اولین موضوعی را که باید به یاد داشته باشیم اینست که در سنین بلوغ نوجوانان تغییرات روحی و جسمی زیادی دارند.  نکته ی مهم دیگری که به آن اشاره شده کمبود حرکت و نشستن ساعات طولانی پای کامپیوتر است.  این یک مشکل مهم برای غالب خانواده ها و فرزندانشان است.  در عین حال این پسر چهارده ساله در سنی است که می تواند ارتباط نزدیک تری با پدرش داشته باشد.  شاید برنامه هایی مانند بازی بسکتبال، والیبال، راه رفتن و یا هر نوع ورزشی در هوای آزاد بهمراه پدرش یا دوستانش موجب شود از کم حرکتی در آید.
برای اطمینان خاطر شاید بد نباشد که با یک پزشک متخصص مشاوره ای داشته باشند و برخی آزمایشات پزشکی انجام شود.  عامل روانی نیز باید در نظر گرفته شود.  بویژه در مورد نوجوانان، برخی از اوقات، افسردگی موجب کم حرکتی و اضافه وزن می شود. دوری گزیدن از دوستان و خانواده، عدم علاقه به مدرسه و درس می تواند علائم دیگری از افسردگی باشد.  در عین حال همه اینها می تواند مربوط به تغییرات هورمونی و دوران بلوغ باشد.  این خوانند ی محترم اشاره کرده اند که از وزن خود نیز راضی نیستند.  عامل ژنیتیک را نیز در مورد وزن باید در نظر داشت.
در آمریکا، چاقی کودکان و نوجوانان بزرگترین خطر برای سلامت آنهاست.  بر اساس آخرین آمار، در آمریکا حدود 200 میلیون نفر یا اضافه وزن دارند و یا دچار چاقی مزمن هستند.  این رقم سرسام آور موجب شده است که دانشمندان و متخصصین توصیه کنند همه  ما که در آمریکا زندگی می کنیم، باید کمتر بخوریم.  مقدار کالری که همه ما روزانه مصرف می کنیم بیش از نیاز بدن ماست.   مواد غذائی، غذاهای آماده و نوشیدنی ها دارای کالری زیادی است.  به اینگونه، کمکی که پدر و مادر ها می توانند به فرزندان خود بکنند در انتخاب نوع مواد غذائی است.  به این معنی که خوراکی های زیان آور را خریداری نکنند تا در دسترس کودکان نباشد.  اتخاذ این رویه در مورد نوجوانان مشکل تر است چون خودشان می توانند آنچه می خواهند بخرند.  متأسفانه چاقی و اضافه وزن یک مشکل بزرگ در این جامعه است.

روابط خانوادگی
در خانواده ای که جر و بحث زیاد و دو دستگی وجود دارد، فرزندان عکس العمل های گوناگون روحی و جسمی نشان می دهند.  برای مثال این خوانند ی عزیز اشاره به روابط خودشان با شوهرشان کرده اند.  بنظر می رسد تفاهم کافی وجود ندارد.  بویژه در مورد چگونگی رفتار با پسرشان اختلاف نظر زیاد است.  بنظر می رسد مشغولیت ذهنی دائمی این مادر عزیز نسبت به پسرشان در روابط زناشوئی نیز تأثیر منفی داشته است. به درست یا غلط، شوهرشان ایشان را مسئول مشکلات پسرشان می داند.  اینوع برخورد کمکی در این شرایط نیست.  شاید لازم باشد که هر دو از یک مشاور خانواده یا روانشناس یاری بگیرند تا بتوانند بجای مشاجره و سرزنش، مسائل بین زن و شوهر را از طریق دوستانه حل کنند.
این مادر زحمات زیادی برای فرزندان خود متحمل شده اند.  در سنی که پسرشان قرار دارد شاید بد نباشد اجازه داد روابط پدر و پسر نزدیگتر شود.  خودشان اشاره کرده اند که از کودکی وابستگی زیادی بین ایشان و پسرشان وجود داشته است.  در سنین بلوغ لازم است پسرها کمی از مادرشان فاصله گرفته و بتوانند اعتماد بنفس و استقلال بیشتری پیدا کنند.  منظور بی اعتنائی و بی محبتی نیست، ولی پسر های نوجوان به کمک پدر احتیاج زیادی دارند.  گاه برای مادرها مشکل است نقش دیگری غیر از آنچه تا قبل از دوران بلوغ داشتند در روابطه با پسر نوجوان بوجود آورند.  واقعیت اینست که نیازهای نوجوان تغییر می کند و پیدا کردن نقشی که مناسب این نیازها باشد چالش بزرگی بویژه برای مادران است.
نکته ی دیگری که توضیح داده اند مقایسه پسرشان با دختر بزرگتر است. وقتی در خانواده ای یکی از بچه ها، بویژه فرزند بزرگتر موفق است، ممکن است برای دومی این احساس بوجود آید که هیچگاه نخواهد توانست بآن حد از موفقیت برسد و باین دلیل از هر کوشش ناامید می شود.  فرزندان، هر کدام دارای خصوصیات و احساسات خاص خود هستند.  هیچ دو فردی حتا خواهر و برادر مثل هم نیستند.  پیام درستی  که به فرزندان داده می شود این است که هر کدام دارای ارزش و اهمیت بوده و آنطور که هستند مورد قبول اند.  آخرین و شاید مهمترین نکته این باشد که نگرانی پدر و مادر به نگرانی فرزندان می افزاید.  نگرانی ما ،بار سنگینی بر دوش فرزندانمان است.  انصاف نیست که آنها در شرایط بحرانی نوجوانی و شرایط جامعه ای که در آن زندگی می کنند، بطور دائم نگران  ما باشند.  یکی از بزرگترین خدماتی که ما می توانیم در حق فرزندان خود انجام دهیم اینستکه با آرامش بیشتر با آنها و مسائل زندگی روبرو شویم.  آرامش ما زندگی را برای آنها و برای خودمان ساده تر و قابل تحمل تر می کند.