سنتوری، بنگاه موزیکال فیلسوف سینما

«سنتوری»، بنگاه موزیکال فیلسوف سینما!

سعید شفا

آخرین فیلم «داریوش مهرجوئی» فیلمساز موقع طلب سینمای قبل و بعد از انقلاب، به اسم «سنتوری» (موزیکچی» در ایران ظاهراً توقیف است.  علتش را موسیقی و استعمال شراب و مواد مخدر ذکر کرده اند، اما در واقع فیلم را به خاطر بی ارزشی اش در ایران نمایش نمی دهند که درستش این آخری است.
«مهرجوئی» با فیلم «گاو» ش که فقر را در روستایی از رژیم گذشته نشان می داد (داستان البته متعلق به غلامحسین ساعدی بود و ربطی به «مهرجوئی» نداشت) که به همین خاطر هم ادعا شد که در ایران توقیف شده که (چنین نبود و بنده این فیلم را در زمان نمایشش در ایران دیدم) خود را در دل رژیم اسلامی جا کرد و از قرار، حوادث روزهای انقلاب را هم فیلمبرداری کرده که این دو جای او را در رژیم جدید محکم ساخت.
با این اطمینان خاطر، فیلم های او مسایلی را پیش کشیدند که جنبه روزمره داشت.  وقتی «اجاره نشین ها» را ساخت، مسئله اجاره نشینی در ایران داغ بود.  وقتی سریال زنانه اش را پشت سر هم ردیف کرد، سوژه زن مطرح بود.  این فیلم ها همین طور به سیر قهقرایی شان ادامه دادند تا اینکه «مهرجوئی»موضوع اعتیاد را با موسیقی در هم آمیخت که هر دو در جامعه امروز ایران مسایلی حاد به حساب می آیند.  این بار نیز او قصد می کند تا از آب گل آلود ماهی اش را بگیرد، ولی غافل از اینکه چنته اش سخت خالی است و ترفندهای گذشته او دیگر رنگی ندارند.
«علی سنتوری» هم سنتور می نوازد و هم خواننده است.  مواد مخدر و مشروب هم به وفور مصرف می کند و به عبارتی  نماینده گروهی در ایران است که رو به زوال می رود.سوژه برای «مهرجویی» تازه نیست چرا که در سال 1975 فیلم «دایره مینا» را با مضمون اعتیاد و خون فروشی فیلم کرد که از جهاتی بر فیلم  «سنتوری» ارجحیت داشت.  بازی ها بهتر بود، سوژه قوی تر بود، ساختار فیلم نیز از نظر تکنیکی چشمگیرتر بود.  اما بعد از سالها که مثلاً از تجربه اندوزی این «فیلسوف سینما» (به گفته «محمدرضاشریفی نیا» همه کاره فیلم! بعد از مهرجویی) می گذرد، آن چه مطرح است ضعف های بیشمار فیلم است از هر جهت.   «سنتوری» نه داستان خوبی دارد، نه از سناریوی گیرایی بهره مند است و نه از تکنیک اصولی بهره یی برده است.  این فیلم هم نظیر فیلم حساب شده «مار مولک» برای داخل ایران ساخته نشد.  جنجال توقیفش هم برای ایجاد تبلیغ برای مطرح ساختن آن بود که به خاطر عدم ایجاد رابطه با  تماشاچی، استقبال تماشاگر ایرانی خارجه نشین را هم فاقد است.  جالب اینکه پخش کننده ایرانی فیلم در آمریکا نیز همان کسانی هستند که «مارمولک» را با اجازه دولت در آمریکا پخش کردند!
بازی های فیلم به خصوص بازی «گلشیفته فراهانی» بسیار بد است.  نه عمقی در آن هست و نه باروانی اجرا شده.  کلیه نقش هایی که «فراهانی» بازی می کند یک نواخت و تکراری است و شیوه ای که او در محاوره به کار می گیرد اکثراً بزن بهادر مآب، یا به قول آمریکایی ها «تام بوی» وار است.  فرقی هم نمی کند که نقش یک دختر فراری را بازی کند یا همسر یک مرد را. «فراهانی» در ایفای نقش انعطاف ندارد و یا اکثراً برای یک نقش توسط کارگردانهای مختلف انتخاب می شود.
«سنتوری» در مجموع، فیلمی است ضعیف از فیلمسازی که سالیان دراز با سوژه های تحمیق کننده در ردای یک روشنفکر، با فریبندگی خاصی به شستشوی مغزی هموطنانش مشغول است.