هفته گذشته «کانون انتشارات معرفت» در ایالت فلوریدای آمریکا (همان مؤسسه چاپ و انتشارات معرفت ایران)، کتاب «هزار آوا»، نوشته هنرشناس و نویسنده ارجمند، مرتضی حسینی دهکردی را در پانصد و هفتاد صفحه به تعداد بسیار معدود و محدود چاپ کرده است. دهکردی را پنجاه و هشت سال است که از دوران دانشکده می شناسم. او اهل شعر و ادب بود و با احساسی انسان دوستانه، در ورای دروس دانشکده به کارهای هنری هم می پرداخت. آنچه در آن دوران نمی دا نستم، علاقه فراوان او به جمع آوری ترانه ها و برنامه های موسیقی رادیو ایران و فراهم آوردن مجموعه ای از آنها همراه با یاداشت ها و اطلاعاتی درباره آهنگ سازان و ترانه سرایان و خوانندگان و نوازندگان معروف کشورمان بود. در طی بیست سال اخیر در آمریکا، او با قلم شیوا و روان و احساسی دلنشین، نوشتارهای متعددی در مجله های «میراث ایران» و «ره آورد» چاپ کرد که هم به ارزش محتوایی این مجله ها افزود و هم سبب شد که دکتر احسان یارشاطر برای «دانشنامه ایرانیکا» از او بخواهد که در معرفی «گل های جاویدان»، ترانه های ماندگار ایران برای چاپ در آن دانشنامه، نوشتارهایی را تهیه کند.
«هزار آوا»، مجموعه بازنگری شده این نوشتارهای نویسنده در بیست سال اخیر و توضیح و تشریح و اظهار نظرهای نویسنده درباره ترانه های ایرانی از مشروطه به بعد و برنامه گل ها است. دهکردی، معتقد است که از میان حدود چهل هزار ترانه و آهنگی که این یکصد و چند سال اخیر تهیه شده است، به راستی، سیصد یا چهار صد آهنگ و شعر آن جاودانه خواهد ماند. در مورد برنامه گل ها، وجود داوود پیرنیا را در حفظ و اشاعه و تحول و تکامل موسیقی های ملی و در واقع به وجود آورنده رنسانس موسیقی ارج می گذارد و قدر می داند.
کتاب «هزار آوا» در اولین جلد خود که درباره آن، این نوشته را تقدیم می دارم، سرگذشت آهنگ ها و ترانه های ماندگار و هنرمندان بزرگی که آنها را آفریده اند می باشد. ترانه ها از سرود «ای ایران» آغاز شده و در بخش نخست کتاب با معرفی 63 ترانه و تاریخچه جذاب در صفحه 250 پایان می پذیرد. شعر هر ترانه و نام دستگاه و آهنگ ساز و سراینده ترانه و چگونگی آفرینش هر یک، با شیوائی و شور هنرمندانه و دقت هنرشناسانه ای توضیح داده شده است که کتاب را حتی برای خواننده بی اطلاع از دستگاه های موسیقی ایرانی نیز سودمند و جالب توجه می کند.
در بخش دوم، مجموعه جالبی از برنامه گل ها است که شامل «گلهای جاویدان»، «گل های رنگارنگ»، «برگ سبز»، «یک شاخه گل»، «گل های صحرایی» و تأثیری که این برنامه ها در تحول موسیقی ایران داشته است می باشد.
بخش سوم، مشهورترین نوازندگان تار را در یکصد و پنجاه سال اخیر کشورمان معرفی می کند و مکاتب مختلف آنها را توضیح می دهد.
بخش چهارم، به سه تار نوازان می پردازد. بخش پنجم، نوازندگان پیانو. بخش ششم، آهنگ سازان برجسته و اساتید نامدار ویولن در ایران. بخش هفتم، استادان نوازنده ساز های مختلف. بخش هشتم، اساتید نی نواز. بخش نهم، سنتور نوازان مشهور. بخش دهم، مشهورترین خوانندگان. بخش یازدهم، استادانی که موسیقی غربی آفریده اند. بخش دوازدهم، چند موسیقی دان بزرگ، و سرانجام در بخش سیزدهم، تاریخ مختصر ترانه سرایی در ایران که شامل تاریخ موسیقی ایران از بعد از حمله اعراب به ایران است.
با آن که کتاب از نظر کلی فنی و تاریخی است، ولی نویسنده با آگاهی ویژه ای آن را به شکلی ارائه کرده است که خواننده عادی نیز از خواندن آن هم لذت می برد و هم کسب آگاهی می کند. آنقدر مطالب صمیمانه و با احساس نوشته شده است که گویی خواننده کتاب، با هنرمندان و آفریندگان آهنگ ها و ترانه ها و خوانندگان، آشنائی نزدیک پیدا می کند. من به نوبه خود موفقیت و توفیق نویسنده و دوست ارجمندم را برای چاپ جلدهای بعدی این کتاب آرزومندم. در خاتمه تلفن «کانون انتشارات معرفت» در فلوریدا را می نویسم (5486-970-407) تا علاقمندان به خرید این کتاب بتوانند اقدام کنند.
