خلاقیّت، در سِرشت ماست

یکی از کارهایی که همیشه دوست می داشتم، اما مجالی نیافته بودم تا به سراغ اش بروم نقاشی بود.  حالا پس از آنهمه فراز و نشیب، در میانسالی؟!...

در قطعه ای نوشته بودم:
...................................

می خواهم کودکی ام را دوباره آغاز کنم
و همه ی راههای نرفته را لی لی کنان بپیمایم.
می خواهم به کلاس نقاشی بروم
و تصویر نا تمام آ ن نیم رخ زنانه را جان ببخشم.
می خواهم آن گُل های لاله و پنج پَرِ دفترچه نقاشی کودکی ام را آب بدهم...
................................................

و حالا به کلاس نقاشی می روم!
معلمی را یافتم که بسیار دوستش می دارم که نه فقط هنر نقاشی که هنر زندگی را می آموزد و نگاهش به همه چیز تازه و عاشقانه است. نوشته هایمان را گاه برای هم می خوانیم و تجربه ها و شگفتی هایمان را با هم قسمت می کنیم.  بر آن شدم تا یکی  از نوشته های این خانم که نامش     « پم شدر » است را ترجمه کنم.  چرا که آنرا بسیار دوست دارم.  امیدوارم که زیبایی و عمق کلامش، در ترجمه ی من، از بین نرفته باشد:

«در نمایشگاه آثار هنرمندان نابینا، جزء هیئت داوران بودم.  بعضی از این هنرمندان از نظر قانونی نابینا محسوب می شوند، زیرا از نظر بینایی دچار محدودیت و نقص هستند و تنها با کمک تکنولوژی، میزان دیدشان افزایش یافته و تقویت می شود، اما چند تایی از این یکصد و پنجاه و چهار هنرمند، کاملاً نا بینا هستند.  یکی از باز دیدکننده گان از این نمایشگاه، با دیدن اثر هنری یک نابینا از من پرسید:
«این ها وقتی قادر به دیدن کارِ خود نیستند، چرا نقاشی می کنند؟»
و من شگفت زده در پاسخ گفتم که پرسش شما در خور نوشتن چندین جلد کتاب است و اگر دقت کنیم پاسخ در خود پرسش مستتر است.  اصلاً هدف همین است !  عمل کردن، به انجام رساندن، این یک فرایند است!
تصور کنید چه می شد اگر ما از نگاه کردن -این عادت لعنتی ... ! {و قضاوت کردن} خلاص می شدیم.  چه می شد اگر هدف تنها بیان و ابراز بود، نه عرضه ی یک اثر.  چه می شد اگر محک و معیار نبود، قضاوت نبود، ویرایش نبود، نقد و ارزشیابی نبود.
درمان و شفا در این فرایند است.  با محصول کار خویش یکی شدن. با «دائو». با انرژی حیات، با جوهر زندگی، تنها راه آفریدن، همین یکی شدن است.  رابطه ای نهایی با خویشتن خویش.
هم اویی که در استودیو با ما خلوت می کند و وقتی همه می روند، اوست که همواره در انتظار ما نشسته است.  از درون ما صدایمان می کند.  صدایی که وقتی به او پاسخ نمی دهیم می میرد!
«جان کیج » آهنگساز آمریکایی می گوید:  «وقتی شروع به کار می کنید، همه در استودیو با شما هستند، گذشته ی شما، دوستانتان، دشمنانتان، دنیای هنر و از همه مهم تر افکار، عقاید و باورهای خودتان.  اما وقتی به کار ادامه می دهید، یکی یکی می روند و شما را تنها می گذارند و اگر خیلی خوش شانس باشید، خودتان هم می روید.!»
در غیاب انتظارات معجزه آسا، غرض ورزی ها، پیش داوری ها، قضاوت ها، امیال و گرایش ها، فرضیات، بر چسب زدن ها و ترس ها، ما به فضای خلق یک اثر هنری قدم می نهیم.  فرایند خلاقیت به کار می افتد.  پدیده ای در هستی که مبهوت مان می کند، به نا کامی می کشاندمان و سرانجام ما را با بی رحمی به پیچ راهه ی کشف و کامروایی می کشاند!
روح آدمی در رابطه ای جدایی نا پذیر با شعور هستی است و در هر لحظه پیوسته در گفت و شنودی صمیمانه با جان جانان - آن روح زمان، مکان و فضا - به سر می برد.  این چنین است که ما قادر به آفریدن اثری مشترک می شویم.
خلاقیت در سرشت ماست.  ما با او نفس می کشیم و همواره آماده ایم.
«رابرت  مادرول » نقاش اکسپرسیونیسم می گوید:
«دو علامت در وسط صفحه برای علامت سوم فریاد می زنند»!

•••

و من به یاد شمس تبریزی می افتم که می گفت:
آن خطّاط سه گونه خط نوشتی،
یکی آنکه خود خواندی و لاغیر،
دیگر آنکه هم خود خواندی و هم غیر،
سوّم آنکه نه خود خواندی و نه غیر...آن خط سوّم مَنمَ!